Europejski Fundusz Konkurencyjności: pieniądze prosto z Brukseli

Drugą co do wielkości częścią nowego budżetu UE ma być Europejski Fundusz Konkurencyjności. Tych pieniędzy nie dzieli się na kraje, trzeba je wygrać w konkursach. Polska korzysta z takich programów słabo, a to oznacza dużą szansę.

Aktualizacja: 17 października 20262 min czytania

Czym jest Europejski Fundusz Konkurencyjności

Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK) to nowy instrument zaproponowany przez Komisję Europejską w budżecie na lata 2028–2034. Projekt rozporządzenia o EFK Komisja opublikowała w 2025 r. Fundusz ma zastąpić czternaście dotychczasowych programów i połączyć je w jednej strukturze, obejmującej całą ścieżkę: od badań naukowych, przez innowacje i wdrożenia, po skalowanie produkcji i infrastrukturę.

Razem z programem badawczym Horyzont Europa na konkurencyjność ma trafić 409 mld euro w cenach bieżących. Fundusz Innowacyjny (41 mld euro) liczony jest osobno.

Jakie programy łączy

EFK ma przejąć m.in. zadania takich programów jak:

• Program „Cyfrowa Europa”,
• cyfrowa część instrumentu „Łącząc Europę”,
• Europejski Fundusz Obronny i wsparcie produkcji amunicji,
• Fundusz Innowacyjny,
• instrumenty wspierające przemysł obronny i technologie strategiczne.

Horyzont Europa pozostaje osobnym programem badawczym, ściśle powiązanym z funduszem.

Okna tematyczne

Środki funduszu poza Horyzontem Europa mają być podzielone na cztery okna tematyczne:

Do tego dochodzą instrumenty przekrojowe, np. finansowanie przez Europejski Bank Inwestycyjny i InvestEU. Kwoty pochodzą z propozycji Komisji i mogą się zmienić w negocjacjach. W czerwcowej propozycji prezydencji cypryjskiej fundusz miał zostać zmniejszony o 8 mld euro, a Horyzont Europa o 6 mld euro.

Dlaczego to ważne dla Polski

Pieniądze z EFK nie są przypisane do państw. Komisja rozdziela je w konkursach otwartych dla wnioskodawców z całej UE, często dla międzynarodowych konsorcjów. Według Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej:

• w nowym budżecie środki na takie programy zarządzane centralnie mają wzrosnąć ponad dwukrotnie,
• polscy beneficjenci wykorzystują je dziś zazwyczaj w kilku procentach.

Mniejszy udział w podziale pieniędzy z koperty krajowej przy jednoczesnym wzroście konkursów unijnych oznacza, że firmy i uczelnie, które nauczą się wygrywać w Brukseli, mogą zyskać najwięcej.

Kto może skorzystać

• Firmy technologiczne i przemysłowe, szczególnie w obszarach obronności, technologii podwójnego zastosowania, AI, energii i biotechnologii.
• Start-upy i MŚP, np. w ścieżkach przypominających dzisiejszą Europejską Radę ds. Innowacji (EIC).
• Uczelnie i instytuty badawcze, zwłaszcza w konsorcjach z przemysłem.
• Operatorzy infrastruktury w energetyce, transporcie i cyfryzacji.

Jak się przygotować

• Sprawdź dzisiejsze konkursy w Horyzoncie Europa i programie „Cyfrowa Europa”. Ich zasady najbliżej przypominają przyszły fundusz.
• Skorzystaj z bezpłatnych szkoleń Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE.
• Szukaj partnerów zagranicznych już teraz. Dobre konsorcjum buduje się miesiącami.
• Śledź przyjmowanie rozporządzenia o EFK. Szczegółowe programy prac pojawią się po porozumieniu w sprawie budżetu.