Budżet UE 2028–2034 w pigułce

Komisja Europejska zaproponowała największy budżet w historii Unii: 2 biliony euro na siedem lat. Wyjaśniamy, na co mają pójść pieniądze, co zmienia się w zasadach i skąd UE chce wziąć dodatkowe dochody.

Aktualizacja: 17 października 20263 min czytania

Ile wynosi budżet na lata 2028–2034

Komisja Europejska przedstawiła projekt kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) 16 lipca 2025 r. Proponuje budżet w wysokości około 2 bilionów euro w cenach bieżących, co odpowiada 1,26% dochodu narodowego brutto UE. W cenach z 2025 r. to około 1,76 biliona euro.

Według Komisji to największy budżet w historii Unii. Nominalnie jest wyraźnie większy niż obecny, ale część wzrostu pochłonie inflacja oraz spłata długu zaciągniętego na fundusz odbudowy po pandemii (NextGenerationEU, z którego finansowany jest m.in. polski KPO).

Na co mają pójść pieniądze

Komisja podzieliła budżet na cztery duże działy. Kwoty są w cenach bieżących:

Pozostałe środki trafiają m.in. na instrument „Łącząc Europę” (transport i energetyka), ochronę ludności, zdrowie publiczne, administrację oraz spłatę długu NextGenerationEU. Osobno, poza 409 mld euro, liczony jest Fundusz Innowacyjny (41 mld euro).

W samym Funduszu Konkurencyjności największe okno tematyczne dotyczy odporności, bezpieczeństwa, obronności, przemysłu i przestrzeni kosmicznej. Więcej piszemy o tym w przewodniku po Funduszu Konkurencyjności.

Co nowego w zasadach

• Jeden plan na kraj. Zamiast osobnej umowy partnerstwa, kilkunastu programów krajowych i regionalnych oraz oddzielnej polityki rolnej każde państwo przygotuje jeden plan partnerstwa krajowego i regionalnego.
• Wypłaty za wyniki. Pieniądze z planów mają być wypłacane za osiągnięte kamienie milowe i cele, podobnie jak w KPO.
• Mniej programów. Sam Europejski Fundusz Konkurencyjności ma zastąpić czternaście dotychczasowych programów.
• Praworządność jako warunek. Finansowanie ma być przyznawane wyłącznie pod warunkiem przestrzegania zasad praworządności.
• Pożyczki Catalyst Europe. Po raz pierwszy UE chce oferować wspierane przez siebie pożyczki na inwestycje strategiczne.
• Mieszkania. Komisja wskazuje, że plany partnerstwa mają ułatwić inwestycje w przystępne cenowo mieszkania.

Szczegółowe porównanie z obecną perspektywą znajdziesz w artykule Fundusze 2021–2027 a 2028–2034.

Skąd UE chce wziąć pieniądze

Żeby sfinansować większy budżet bez podnoszenia składek państw, Komisja proponuje pięć nowych zasobów własnych, czyli dochodów trafiających bezpośrednio do budżetu UE:

• część wpływów z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS),
• wpływy z granicznego podatku węglowego (CBAM),
• opłatę od niezebranych e-odpadów,
• część akcyzy od wyrobów tytoniowych,
• wkład dużych przedsiębiorstw działających na jednolitym rynku.

Według Komisji mają one przynosić łącznie około 58,5 mld euro rocznie. Część tych pieniędzy pójdzie na spłatę długu NextGenerationEU, szacowaną na około 25 mld euro rocznie od 2028 r.

Stan negocjacji

Budżet musi zostać przyjęty jednomyślnie przez wszystkie 27 państw i zatwierdzony przez Parlament Europejski. Parlament przyjął już swoje stanowisko negocjacyjne i sprzeciwia się m.in. łączeniu polityki spójności z polityką rolną w jednym planie.

Wśród państw trwa spór między zwolennikami cięć a grupą „przyjaciół spójności”, do której należy Polska:

• W czerwcu 2026 r. prezydencja cypryjska zaproponowała niewielką korektę: z 1,76 do 1,73 biliona euro w cenach z 2025 r.
• 10 października 2026 r. prezydencja irlandzka przedstawiła nową wersję tzw. negotiating boxu z głębszymi cięciami, szacowanymi na około 159 mld euro w cenach stałych.
• Na szczycie 15–16 października 2026 r. przywódcy nie rozstrzygnęli sporu. Porozumienie do końca 2026 r. przestało być pewne.